A Discourse Analysis of Imam Hasan’s Sermon during the Peace Treaty with Mu‘āwiyah
Document Type : Original Article
Author
Assistant Professor.Departement of Quranic Studies, Institute for Humanities& Cultural Studies, Tehran, Iran
Abstract
The peace treaty of Imam Hasan (a) with Mu'awiya I stands a pivotal juncture in his life, a subject that has elicited diverse interpretations from historians. The sermon (khutbah) delivered by Imam Hasan (a) during this treaty serves as a key primary source for investigating the rationale behind this agreement. Within it, by articulating distinct discursive orders, he argued for his status as the legitimate leader and revealed the condition of his contemporaries. This inquiry employs the interdisciplinary discourse analysis method of Laclau and Mouffe to demonstrate that Imam Hasan’s sermon synthesizes four discursive orders: creedal-ritualistic, political, historical, and theological. Among these, the historical discursive order is foregrounded to affirm and illuminate the identity and status of Imam Hasan (a), while the other discourses are consciously positioned to serve this historical framework. Specifically, through two key discourses i.e., "enumerating the virtues of his grandfather and father" and "elucidating the status of himself and his Ahl al-Bayt (a) in the Quran and Prophetic tradition" both of which rely on transmitted sources (naql), Imam Hasan (a) substantiated his position of Imamate during the peace treaty with Mu'awiya. The integration of logical reasoning, Quranic verses, Prophetic hadith, and criticism of Mu'awiya and his supporters renders this sermon a historically influential text.
Keywords
ابن أبی حاتم، عبدالرحمن بن محمد. (1419ق). تفسیر القرآن العظیم. تحقیق: اسعد محمد الطیب. عربستان سعودی: مکتبه نزار مصطفی الباز.
ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله. (1404ق). شرح نهج البلاغة. تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم. قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.
ابن اعثم کوفی، ابومحمد احمدبن علی. (1411ق). الفتوح. تحقیق: علی شیری. بیروت: دارالأضواء.
ابوالفرج اصفهانی. (1965م). مقاتل الطالبیین. قم: مکتبه الحیدریه.
بحرانى، هاشم بن سلیمان. (1411ق). حلیة الأبرار فی أحوال محمّد و آله الأطهار b.قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
جعفری، محمدتقی. (1361). انسان در افق قرآن. تهران: بنیاد بعثت.
ستاری، جلال. (1381). پژوهشی در قصه سلیمان و بلقیس. تهران: مرکز.
سلطانی، علی اصغر. (1384). قدرت، گفتمان و زبان. تهران: نشر نی.
شریف الرضی، محمد بن حسین. (1407ق). تلخیص البیان فی مجازات القرآن. بیروت: دار الأضواء.
طبری، محمد بن جریر. (1375). تاریخ الأمم و الملوک. ترجمه: ابوالقاسم پاینده. چاپ پنجم. ایرانشهر: انتشارات اساطیر.
طوسى، محمد بن حسن. (1414ق). الأمالی. قم: دار الثقافة.
قجری، حسینعلی؛ نظری، جواد. (1392). کاربرد تحلیل گفتمان در تحقیقات اجتماعی. تهران: انتشارات جامعهشناسان.
گرامی، محمد هادی. (1396). نخستین اندیشه های حدیثی شیعه: رویکردها، گفتمان ها، انگاره ها و جریانها، تهران: دانشگاه امام صادقg.
مبلغی، عبدالمجید. (1398). سیر تطوّر هویّت یابی شیعیان تا پایان مکتب شیعی بغداد. قم: انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
مجلسى، محمد باقر . (13403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مسلم بن حجاج قشیری. (بی تا). المسند الصحیح المختصر. تحقیق: محمد فؤاد عبدالباقی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مفید، محمد بن محمد. (1413ق). الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد. قم: کنگره شیخ مفید.
هوارث، دیوید. (1377). «نظریه گفتمان». ترجمه: علی اصغر سلطانی. علوم سیاسی. شماره 2. صص:156-183.
