A Comprehensive and Practical Model for Strategic Confrontation with the Enemy Based on the Teachings of Nahj al-Balāgheh

Document Type : Original Article

Authors
Erfaneh Mohammadzadeh Haghighi 1
Mohammad Taghizadeh 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Farhangian University, P.O. Box 889 – 14665, Tehran, Iran: e.mohmadzadeh@cfu.ac.ir
2 Assistant Professor, Department of Law, University of Religions and Denominations, Qom, Iran (Corresponding Author): taghizaade@gmail.com
10.22034/mab.2025.524669.1219
Abstract
 Nahj al-Balagha, comprising the sermons, letters, and aphorisms of Imam Ali, constitutes a seminal text that addresses a wide array of socio-political and ethical concerns. Among the themes elaborated within this corpus, the issue of discerning and strategically confronting enemies is particularly salient in the context of contemporary geopolitical dynamics. The present descriptive-analytical study explores the methodology of Imam Ali in confronting enemies, with a focus on extrapolating applicable principles for contemporary strategic practice.
The study elucidates Imam Ali’s multi-dimensional approach to adversary engagement, which encompasses the identification of hostile agents, critical awareness of their motives and operational schemes, the formulation of preemptive safeguards against infiltration, and the deployment of calibrated countermeasures. The model articulated by Imam Ali in Nahj al-Balagha provides a coherent and adaptable framework that can inform the decisions of Muslim intellectuals, policymakers, and leaders confronting modern-day threats. By internalizing this model, contemporary Muslim societies may enhance their strategic posture, fortify their security infrastructures, and mitigate the adverse impacts of external hostilities.
Keywords
Nahj al-Balagha
Imam Ali
Shi’a political thought
Enemy confrontation strategies
نهج البلاغه. (1379). ترجمه محمد دشتی. قم: مؤسسه انتشارات مشهور.
آشتیانی، محمدرضا؛ امامی، جعفر؛ مکارم شیرازی، ناصر. (بی‌تا). ترجمه گویا و شرح فشرده‌ای بر نهج البلاغه. قم: انتشارات مطبوعاتی.
آمدی، عبدالواحد بن محمد. (1410ق). غرر الحکم و دررالکلم. مصحح مهدی رجایی. قم: دارالکتب الاسلامی.
احمدیان احمدآبادی، اکرم؛ فراهتی، عباسعلی. (1394). «اصول اخلاقی و تربیتی برخورد با دشمنان در سیرۀ امیر مؤمنان g». آموزه های تربیتی در قرآن و حدیث. شماره 1. صص: 33 – 50.
بلاذری، احمد بن یحیی. (1417ق). کتاب جمل من انساب الاشراف. حققه و قدم له سهیل زکار و ریاض زرکلی. بیروت: دار الفکر.
جرداق، جورج. (1391). امام علی g صدای عدالت انسانیت. ترجمه: سیدهادی خسروشاهی. چاپ پنجم. قم: موسسه بوستان.
جعفری، محمدتقی. (1386). حکمت اصول سیاسی در اسلام: ترجمه و تفسیر فرمان علی g به مالک اشتر. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
حسینی‌منش، محمدتقی. (1379). پرتویی از خورشید پرفروغ امام علی g در آثار شهید مطهری. قم: نشر سبط اکبرg.
داعی نژاد، سیدمحمد علی. (1379). «امام علی g و اصول برخورد با دشمنان». حکومت اسلامی. شماره 18.
دشتی، محمد. (1388).  اخلاق نظامی از دیدگاه نهج البلاغه. قم: موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمومنین g. 
دلشاد تهرانی، مصطفی. (1387). جمال دولت محمود: حکومت امام علیg حکومت موفق تاریخ. تهران: انتشارات دریا.
ــــــــــــــــــــــ . (1392).  لوح بینایی: تحلیل تاریخ حکومت امام علی g با تأکید بر نهج البلاغه. تهران: انتشارات دریا.
دینوری، ابو محمد عبدالله بن مسلم (ابن قتیبه). (1380).  امامت و سیاست. ترجمه ناصر طباطبائی. تهران: ققنوس.
سلیمانی امیری، جواد. (1391). عدالت در گرداب (جریان‌شناسی تحلیلی حکومت علوی). قم: اشراق حکمت.
مفید، محمد بن محمد بن نعمان. (1367). نبرد جمل. ترجمه محمود مهدوی دامغانی. تهران: نشر نی.
صدر، رضا. (1377). راه علی g. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
عزیزی، مریم. (1401). «دشمن‌شناسی و جنگ نرم». علوم زیست محیطی و دانش جغرافیا. دوره 2. شماره 3. صص: 44 – 55.
فولادی، حفیظ الله؛ نوحی، محمد. (1399). «اصول مواجهه با دشمن از منظر نهج البلاغه». معرفت. شماره 270. صص: 9 – 18.
قائدان، اصغر. (1375). سیاست نظامی امام علی g. تهران: فروزان.
قربانی مقدم، محمد. (1389). بصیرت در نهج البلاغه. اصفهان: انتشارات حیات طیبه.
محمدی ری‌شهری، محمد. (1390). سیاست‌نامه امام علیg. ترجمه مهدی مهریزی. قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
محمدی صیفار، مهدی. (1393).  اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی g. قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مدنی، ضامن بن شدقم. (1381). نبرد جمل. ترجمه حسن شانه چی. قم: دلیل ما.
مسعودی، علی بن مسعود. (1365). مروج الذهب و معادن الجوهر. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
مسکویه، ابوعلی. (1369). تجارب الامم. ترجمه ابوالقاسم امامی. تهران: سروش.
منقری، نصر بن مزاحم. (1370). پیکار صفین. ترجمه پرویز اتابکی. چاپ دوم. تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.