An Exegetical Analysis of the Verse ‘Wa Mā Yuʿammaru Min Muʿammarin…’ (Fāţir, 11) and Its Implications for the Possibility of Human Longevity: With Emphasis on the Theological Dimensions of Imam al-Mahdi’s (as) Life
Document Type : Original Article
Authors
1
PhD graduate, Department of Islamic Jurisprudence and Law, Faculty of Theology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran(Corresponding author): m.shoaib68@gmail.com
2
Postdoctoral Researcher, Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. Contact number
Abstract
This study, utilizing an analytical-descriptive approach, elucidates the implication of the verse, “And no one is granted a long life, nor is anything reduced from his life, but it is all in a register. Indeed, that is easy for Allah” (Fatir: 11), regarding the human potential for a long life. The issue of the possibility of longevity, particularly concerning the life of Imam Mahdi (aj), has always been a theological challenge requiring a well-reasoned Qur'anic explanation. This research examines the foundations for the possibility of longevity by investigating the views of exegetes from both schools (Shia and Sunni) and analyzing relevant narrations. The findings indicate that the aforementioned verse provides a Qur'anic foundation for this belief by emphasizing God's absolute power and knowledge, and the ease with which He can grant long life ("Indeed, that is easy for Allah"). This verse, whether in interpretations pointing to a predetermined lifespan or those positing a conditional one subject to change (Badā'), signifies God's complete dominion over lifespans. Furthermore, other Qur'anic evidence, such as the long life of Prophet Noah (as), and the acceptance of the continued existence of four divine prophets by Sunni scholars, reinforces the possibility of longevity and provides a basis for the theological argument of the 'Rule of Obligation' (Qā'idat al-Ilzām). Ultimately, this research concludes that the verse Fatir: 11 is not only a Qur'anic basis for the possibility of longevity but also strengthens its theological and rational foundations in response to polemical doubts.
Keywords
ابن ابیحاتم، عبدالرحمن بن محمد.(1419ق). تفسیر القرآن العظیم. چاپ سوم. ریاض: مکتبة نزار مصطفی الباز.
ابن اثیر، ابوالحسن علی بن ابی الکرم. (بیتا). الکامل فی التاریخ . بیروت: دار صادر.
ابن ادریس، محمد بن احمد.(1409ق).المنتخب من تفسیر القرآن و النکت المستخرجة من کتاب التبیان. قم: کتابخانه عمومی حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی(ره).
ابن بابویه، محمد بن علی.(1359). کمال الدین و تمام النعمة. تصحیح علی اکبر غفاری. تهران: اسلامیه.
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی.(1422ق). زاد المسیر فى علم التفسیر. بیروت: دارالکتاب العربی.
ابن خالویه، حسین بن احمد.(1413ق). اعراب القراءات السبع و عللها. قاهره: مکتبة الخانجی.
ابن شهرآشوب، محمد بن علی.(1369). متشابه القرآن و مختلفه. قم: بیدار.
ابن طرار، أبو الفرج المعافى بن زکریا النهروانی.(1992م). الجلیس الصالح الکافی و الأنیس الناصح الشافی. تحقیق: إحسان عباس. بیروت: عالم الکتب.
ابن عاشور، محمدطاهر.(1420ق). تفسیر التحریر و التنویر (تفسیر ابن عاشور). بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
ابن عبدالسلام، عبدالعزیز.(1429ق).تفسیر العز بن عبد السلام. بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
ابن عطیه، عبدالحق بن غالب.(1422ق).المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
ابن کثیر، اسماعیل بن عمر.(1419ق). تفسیر القرآن العظیم (ابن کثیر). بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
ابوالسعود، محمد بن محمد.(1983م).تفسیر ابى السعود (ارشاد العقل السلیم الى مزایا القرآن الکریم). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابوحیان اندلسی، محمد بن یوسف.(1420ق).البحر المحیط فى التفسیر. بیروت: دارالفکر.
آلوسی، محمود بن عبدالله.(1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
بحرانی، هاشم بن سلیمان.(1415ق).البرهان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسة البعثة، قسم الدراسات الإسلامیة.
بقاعی، ابراهیم بن عمر.(1427ق). نظم الدرر فى تناسب الآیات و السور. چاپ سوم. بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
بیضاوی، عبدالله بن عمر. (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل (تفسیر البیضاوى) .بیروت: دار احیاء التراث العربی.
تیمی، یحیی بن سلام. (1425ق). تفسیر یحیى بن سلام التیمى البصرى القیروانى. بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
ثعلبی، أبواسحاق أحمد بن محمد.(1422ق).الکشف والبیان عن تفسیر القرآن. تحقیق: ابی محمد بن عاشور. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
جزائری، نعمتالله بن عبدالله. (1388). عقود المرجان فی تفسیر القرآن. قم: نور وحی.
حائری طهرانی، علی.(1338). مقتنیات الدرر و ملتقطات الثمر. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
حقی برسوی، اسماعیل بن مصطفی.( بیتا). تفسیر روح البیان. بیروت: دارالفکر.
حویزی، عبدعلی بن جمعه. (1415ق).تفسیر نور الثقلین. چاپ چهارم. قم: اسماعیلیان.
خازن، علی بن محمد. (1415ق).تفسیر الخازن المسمى لباب التأویل فی معانی التنزیل. بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
خطیب، عبدالکریم. (1424ق). التفسیر القرآنى للقرآن. بیروت: دارالفکر العربی.
دروزه، محمد عزه.(1421ق). التفسیر الحدیث: ترتیب السور حسب النزول. چاپ دوم. بیروت: دارالغرب الإسلامی.
رازی، فخرالدین محمد بن عمر.(1420ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). چاپ سوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
زمخشری، محمود بن عمر.(1407ق).الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل. چاپ سوم. بیروت: دارالکتاب العربی.
سبحانی ، جعفر.(1395). منیة الطالبین فی تفسیر القرآن المبین. قم: مؤسسه امام صادق g.
سبزواری، محمد. (1406ق).الجدید فى تفسیر القرآن المجید. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
سمرقندی، نصر بن محمد. (1416ق). تفسیر السمرقندى المسمى بحر العلوم. بیروت: دارالفکر.
شبر، عبدالله. (1407ق).الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین.۶ جلد.کویت: شرکة مکتبة الألفین.
صادقی تهرانی، محمد. (1406ق).الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن و السنه. چاپ دوم. قم: فرهنگ اسلامی.
الصحاری، عتبة بن غلامة.(1982م). الأنساب. تحقیق: محمد فردوس العظم. دمشق: دارالفکر.
صنعانی، عبدالرزاق بن همام.(1411ق).تفسیر القرآن العزیز المسمّى تفسیر عبدالرزاق.۲ جلد. بیروت: دارالمعرفة.
طباطبایی، محمدحسین.(1390ق).المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ دوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرانی، سلیمان بن احمد.(2008م).التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم(الطبرانى). اربد، اردن: دارالکتاب الثقافی.
طبرسی، فضل بن حسن.(1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. چاپ سوم. تهران: ناصر خسرو.
طبری، محمد بن جریر.(1412ق).جامع البیان فى تفسیر القرآن (تفسیر الطبرى). بیروت: دارالمعرفة.
طوسی، محمد بن حسن. (بیتا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
عسقلانی، احمد بن علی بن حجر. (1379ق). فتح الباری شرح صحیح البخاری. بیروت: دارالمعرفة.
الفاکهی، أبو عبد الله محمد بن إسحاق.(1414ق).أخبار مکه فی قدیم الدهر و حدیثه. تحقیق: عبدالملک بن عبدالله بن دهیش. چاپ دوم. بیروت: دار خضر.
فراء، یحیی بن زیاد.(1980م). معانى القرآن (فراء). چاپ دوم.قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
فضل الله، محمد حسین.(1419ق). من وحى القرآن. بیروت: دارالملاک.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب.(1426ق). القاموس المحیط.تحقیق: مکتب تحقیق التراث فی مؤسسة الرسالة. چاپ هشتم. بیروت: مؤسسة الرسالة.
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی.(1415ق). تفسیر الصافی. چاپ دوم. تهران: مکتبة الصدر.
قرطبی، محمد بن احمد.(1364). الجامع لأحکام القرآن.تهران: ناصر خسرو.
قطب، سید.(1425ق).فى ظلال القرآن. چاپ سی و پنجم. بیروت و قاهره: دارالشروق.
قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا. (1368).تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: ایران. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.سازمان چاپ و انتشارات.
قمی، علی بن ابراهیم.(1363).تفسیر القمی. چاپ سوم. قم: دارالکتاب.
کاشانی، فتحالله بن شکرالله.(1423ق).زبدة التفاسیر.قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة..
گنجی شافعی، محمد بن یوسف.(1404ق).کفایة الطالب فی مناقب علی بن ابی طالب. تحقیق محمد هادی امینی. تهران: دار احیاء تراث اهل البیت.
ماتریدی، محمد بن محمد. (1426ق).تأویلات أهل السنة (تفسیر الماتریدى) .بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
مدرسی، محمدتقی. (1419ق).من هدى القرآن. تهران: دار محبی الحسین.
مراغی، احمد مصطفی.(بیتا). تفسیر المراغى. بیروت: دارالفکر.
مرزبانی، محمد بن عمران(1965م).معجم الشعراء. تحقیق: ف.کرنکو. قاهره: مکتبة القدسی.
مغنیه، محمدجواد. (1424ق). التفسیر الکاشف. قم: دارالکتاب الإسلامی.
مقاتل بن سلیمان.(1423ق).تفسیر مقاتل بن سلیمان. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مکارم شیرازی، ناصر.(1421ق). الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل. قم: مدرسة الإمام علی بن أبی طالب g.
مکی بن ابیطالب حموش.(1429ق). الهدایة إلی بلوغ النهایة. شارجه، امارات: جامعة الشارقه، کلیة الدراسات العلیا و البحث العلمی.
میبدی، احمد بن محمد.(1371).کشف الاسرار و عدة الابرار (معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصارى). چاپ پنجم. تهران: امیرکبیر.
میدانی، عبدالرحمن حسن حنبکه. (1361). معارج التفکر و دقائق التدبر. دمشق، سوریه: دارالقلم.
نحاس، احمد بن محمد.(1421ق). اعراب القرآن (نحاس) . بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
نسفی، عبدالله بن احمد.(1416ق).تفسیر النسفى(مدارک التنزیل و حقایق التأویل). بیروت: دارالنفائس.
نووی، ابوزکریا یحیی بن شرف.(1972). تهذیب الأسماء و اللغات. بیروت: دارالفکر.
ــــــــــــــــــــــــــــــ.(بیتا). شرح النووی علی صحیح مسلم. چاپ دوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
نیشابوری، محمود بن ابوالحسن.(1410ق). وضح البرهان فى مشکلات القرآن. بیروت: دارالقلم.
واحدی، علی بن احمد.(1415ق). الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز (واحدی). بیروت: دارالقلم.
