An Examination and Critique of the Aspects of Ibn al-Muqaffaʿ's Linguistic and Semantic Influence from the Words of Imam Ali (P.B.U.H): A Case Study Analysis of Kalīlah wa Dimnah, al-Adab al-Ṣaghīr, and al-Adab al-Kabīr

Document Type : Original Article

Authors
Mohammadreza Eslami 1
Atefeh Asghari 2
1 Assistant Professor in Arabic Language and Literature, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran
2 Phd Student in Arabic language and literature, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran (Corresponding Author)
10.22034/mab.2025.503034.1181
Abstract
Ibn Muqaffa's translation or writing of various books, including Kalila and Dimna, Adab al-Saghir and Adab al-Kabir, in which there is a near certainty that he was influenced by the words of Imam Ali (AS), prompted researchers to explore, So much so that there is disagreement about whether he is the author or translator of the aforementioned books. This research, relying on a descriptive-analytical method, aims to examine the role of Ibn al-Muqaffa as a translator or author in the aforementioned books and evaluate how he was influenced by the words of Imam Ali (AS). The present study demonstrates the existence of this challenge: if the aforementioned books are introduced as Ibn al-Muqaffa's translations of other cultures into Arabic, the justification and explanation for the repetition of the same sentences from Nahj al-Balagha in these books cannot be anything other than the author's authorship and the author's use of Arabic literary sources, especially Nahj al-Balagha. Also, if Ibn al-Muqaffa's role in the aforementioned books is introduced as a translator, the issue of why and how the sentences of Nahj al-Balagha appear in his works is raised. The result shows that Ibn al-Muqaffa acted in his own style in his translation works, and while preserving the translational nature and intellectual heritage of the source language, his translation also benefited from the sources and intellectual heritage of the target language, especially the sayings of Imam Ali (AS), which were scattered in various forms in different courts and are now collected in the form of Nahjul-Balagha, in the forms of adapting phrases without changing the word and sometimes with shifting the word, adapting the structure, sentences and combinations, and also mentioning a theme with words that are very close and similar to Nahjul-Balagha.
Keywords
Nahj al-Balagha
Ibn Muqaffa
Kalila and Dimna
Aladad Al-saghir and Aladad Al-Kabir
نهج‌البلاغه.
ابن ابی الأصبع. (1946). رسائل البلغاء. مصر: دار الکتب العربیة.
ابن ابی الحدید. (1965). شرح نهج البلاغه. جلد اول. تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم. بی‌‌جا: دار الإحیاء.
ابن قتیبه، أبو محمد عبدالله بن مسلم دینوری. (بی‌تا). عیون الأخبار. بی‌‌جا: دار الکتب العربیة.
ابن قینه، عمر. (2000). الرؤیة الفکریة فی الحاکم والرعیة لدی ابن المقفع وابن العنابی والکواکبی. عمّان: دار أسامة للنشر والتوزیع.
ابن مقفع، عبدالله. (1407ق). الأدب الصغیر والأدب الکبیر. بیروت: دار بیروت للطباعة والنشر.
ابن‌ ندیم، محمد بن اسحاق. (1997). الفهرست‌. جلد ۱. بیروت: دار المعرفه.
ــــــــــــــــــــــــــ . (1416ق). کلیله و دمنة. تحقیق: الشیخ الیاس خلیل زخریا. بی‌‌جا: دار الأندلس للطباعة والنشر والتوزیع.
امینی نجفی، محمد هادی. (1401). نهج البلاغة وأثره علی الأدب العربی. تهران: مؤسسة نهج البلاغه.
أنیس المقدسی. (1989). تطور أسالیب النثریة. بیروت: دار العلم للملایین.
حمزه، عبد اللطبف. (1964). ابن المقفع. چاپ دوم. بی‌‌جا: دار الکتب العربی.
رسولی، حجت. (1378). «منشأ فصاحت و بلاغت عبدالله بن مقفع». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. دوره37. شماره 148 و149. صص: 120- 135.
زریاب خویی، عباس. (1377). «ابن مقفع». دائرة المعارف بزرگ اسلامی. جلد چهارم. صص: 670- 680.
زمخشری، ابو القاسم محمود بن عمر. (1410). ربیع الأبرار ونصوص الأخبار. قم: شریف رضی.
سبزیان‌پور، وحید. (1387). «تأثیر کلام علی g در آثار ابن مقفع و نقدی بر مقالۀ "الادب الصغیر والکبیر" در دائرة المعارف بزرگ اسلامی». مقالات و بررسی‌ها. شماره 88. صص: 82- 87.
ـــــــــــــــــ. (1390). «تأثیر حکمت‌های عربی نهج البلاغه در ترجمۀ عربی کلیله و دمنه». نقد و ادبیات تطبیقی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی. سال اول. شماره1. صص: 75- 101.
ـــــــــــــــــ. (1391). «خوشه‌هایی از خرمن اندیشه‌های ایرانی در کتاب الأدب الصغیر (مطالعه موردی: حکمت‌های بزرگمهر در الأدب الصغیر)». ادب عربی. سال چهارم. شماره 4. صص: 47- 67.
شهیدی، سید جعفر. (1380). «بهره ادبیات از سخنان علی g». قرآن و حدیث. شماره 1. صص: 25- 38.
شیکهر، ایندو. (1385). پنجاتنترا. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران.
صفا، ذبیح الله. (1373). تاریخ ادبیات ایران. چاپ 13. تهران: فردوس.
ضیف، شوقی. (1960). الفن ومذاهبه. مصر: دار المعارف.
طه حسین. (1936). من حدیث الشعر والنثر. مصر: دار المعارف.
عاکوب، عیسی. (1374). تأثیر پند پارسی بر ادب عربی. ترجمۀ: عبدالله شریفی خجسته. تهران: علمی و فرهنگی.
عسکری، ابو هلال. (1371). الصناعتین، الکتابة والشعر. بی‌‌جا: دار إحیاء الکتب العربیة.
غفرانی، محمد. (1965). عبدالله بن مقفع. مصر: الدار القومیة للطباعة والنشر.
فاخوری، حنا. (1386). تاریخ ادبیات زبان عربی. ترجمۀ: عبد المحمد آیتی. تهران: توس.
الکک، فکتور. (1986). ابن المقفع، أدیب العقل. بیروت: دار الکتب اللبنانی.
مردم‌بک، خلیل. (1930). ابن المقفع. دمشق: مکتبة عرفه.
یوسفی، غلامحسین. (1367). دیداری با اهل قلم. چاپ دوم. تهران: انتشارات علمی.