Rereading Alavi discourse in Nahj al-Balagheh's Ashbah sermon based on Norman Fairclough's theory
Document Type : Original Article
Authors
1
Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
2
Professor of the Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
3
Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
Abstract
Nahj al-Balagha, a pinnacle of Islamic-Arabic literature, provides an exceptional platform for analyzing Imam Ali's life and culture. The Sermon of the Shadows, rich in philosophical insights, delves into the causes behind the creation of the heavens, earth, and all living beings. This study applies Norman Fairclough’s three-dimensional discourse analysis framework—description, interpretation, and explanation—to examine the linguistic structure of the sermon, interpret its context, and explore the reasons behind its discursive meanings. Using a descriptive-analytical approach, the research demonstrates how the sermon employs language not only as a vehicle for moral teachings but also as a space for reinforcing fundamental human and intellectual values. The study also highlights the intertextual relationship between the sermon and the Qur’an, revealing how it links the cultural and social backdrop of the time with Imam Ali’s vision for societal reform. This connection aimed at fostering a reciprocal relationship between the Qur’an and the Kufa society, laying the groundwork for intellectual and social reform. From an ideological standpoint, the sermon emphasizes Imam Ali’s efforts to counter the threats of pre-Islamic culture and deviant discourses, focusing on consolidating intellectual authority and establishing divine wisdom and ethics within Kufa’s community. This role was particularly vital in the face of widespread cultural and intellectual corruption in Kufa.
Keywords
قرآن کریم.
نهجالبلاغه. (1383).گردآوری سید رضی. ترجمه: محمد دشتی. قم: نشر شهاب.
ابن ابی الحدید، عبدالحمید عزّ الدین. (۱۹۵۹م). شرح نهجالبلاغه. بتحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم. بیروت: دار الاحیاء الکتب العربیه.
ابن فارس، ابوالحسین احمد. (۱۴۲۹ق). معجم مقاییس اللغه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
البحرانی، کمالالدین میثم. (1959م). شرح نهج البلاغه. منشورات مؤسسه النصر.
البحرانی، کمالالدین میثم. (۱۹۸۷م). مقدمه شرح نهج البلاغه. تقدیم و تحقیق: عبدالقادر الحسی. بیروت: دارالشروق.
حسینی، سید جعفر. (1413ق). اسالیب البیان فی القرآن. تهران: مؤسسه الطباعه و النشر.
خدامی آتشانی. میلاد. (1400). «تحلیل گفتمان انتقادی خطبۀ قاصعه در نهجالبلاغه بر اساس رویکرد نورمن فر کلاف». پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید باهنر کرمان.
دبیر مقدم، محمد. (1386). زبانشناسی نظری «پیدایش و تکوین دستور زایشی». تهران: انتشارات سمت.
ذکایی، عبدالحسین؛ صیادی نژاد، روحالله؛ اقبالی، عباس. (1399). «تحلیل گفتمان نامه دهم نهجالبلاغه بر اساس الگوی فر کلاف». ادب عربی. 12(2). صص: 63-83.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: الدار الشامیّه.
الراوندی، ابی الحسین سعید بن هبه الله. (1406ق). منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه. بتحقیق: السید عبداللطیف الکوهکمری، قم: مکتبه آیت الله المرعشی العامه.
زودرنج، صدیقه؛ اربطی مقدم، شیرین. (1401). «واکاوی خطبهٔ شقشقیه با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی». پژوهشنامه نهجالبلاغه. 10(37). صص: 115-139.
سلیمی، زهرا؛ انصاری، نرگس. (1399). «بررسی کیفیت ترجمه نهجالبلاغه مبتنی بر الگوی نقشگرای هاوس (مطالعهٔ موردی ترجمه علامه جعفری و شهیدی از خطبهٔ اشباح)». پژوهشهای ترجمه در زبان و ادبیات عربی. 10(23). صص: 209-236.
الطریحی، فخرالدین بن محمد. (1414ق). مجمع البحرین و مطلع النیرین. قم: بنیاد بعثت.
طیب، سید عبدالحسین. (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات اسلام.
فرکلاف، نورمن. (1379). تحلیل گفتمان انتقادی. ترجمه فاطمه شایسته پیران و دیگران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها.
فقیهی مقدس، نفیسه. (1399). «تحلیل گفتمان انتقادی حضرت علی علیهالسلام درباره امامت با تأکید بر منابع اهل سنت». پژوهشنامه امامیه. 6(12). صص: 53-78.
قهرمانی، علی؛ بیدار، فاضل. (1398). «تحلیل گفتمان انتقادی در نهجالبلاغه بر اساس تئوری نورمن فر کلاف». پژوهشنامه امامیه. 5(9). صص: 175-198.
محسنی، علیاکبر و پروین، نورالدین. (1395). «بررسی گفتمان انتقادی در نهجالبلاغه بر اساس نظریهٔ نورمن فر کلاف (مطالعه موردی توصیف کوفیان)». پژوهشنامه علوی. 6(12). صص: 133-155.
مدرس وحید، احمد. (1358). شرح نهجالبلاغه. به تصحیح: سید ابراهیم میانجی. قم: انتشارات احمد مدرس وحید.
معرفت، محمدهادی. (1381). علوم قرآنی. قم: موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید.
مکارم شیرازی، ناصر. (1386). پیام امام امیر المومنین g. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مکی، سیده زهرا؛ عبدالهی، حسن؛ سیدی، سید حسین. (1402). «تحلیل گفتمان انتقادی خطبه دمشقیه امام سجاد g بر ـ اساس نظریه نورمن فر کلافم. علوم قرآن و حدیث. 55(1). صص: 199-221.
موسوی بفروئی، سید محمد؛ زارع زردینی، احمد؛ زارعی محمودآبادی، حسن؛ زارعی محمودآبادی، اثنی عشری، فاطمه. (1399). «تحلیل گفتمان انتقادی نامهٔ ۶ نهجالبلاغه با الگو گیری از روش فر کلاف». دراسات حدیثه فی نهجالبلاغه. 3(2). صص: 49-62.
المیدانی، عبدالرحمن حسن. (1416ق). البلاغه العربیه؛ أُسُسها و علومها و فنونها. دمشق: دارالقلم للطباعه و النشر و التوزیع.
الهاشمی، السید احمد. (1420ق). جواهر البلاغه فی المعانی و البیان و البدیع. تحقیق و شرح: الدکتور محمد التونجی، بیروت: مؤسسه المعارف للطباعه و النشر.
