زبان‌شناسی ساخت‌گرا، به‌عنوان رویکردی علمی در خوانش متون ادبی، بر این اصل تأکید دارد که معنا نه در واژگان منفرد، بلکه در نظام روابط درون‌زبانی شکل می‌گیرد. از این منظر، هر اثر ادبی از رهگذر تعامل اجزای خود، لایه‌های پنهان معنایی متن را تشکیل می‌دهد. قصیده «مدارس آیات» دعبل خزاعی - شاعر عصر عباسی- که در سوگ خاندان پیامبر (ص) سروده شده، به توصیف جایگاه آنان و بازنمایی ستم‌ها، کشتارها و آوارگی‌های تحمیل‌شده بر ایشان می‌پردازد. اگرچه درباره این قصیده تحقیقات متعددی انجام شده، اما غالباً در حوزه مطالعات سنتی بوده و برخی از جنبه‌های ادبی و زبانی آن از قلم پژوهشگران نادیده مانده است. از این رو پژوهش حاضر با تکیه بر مبانی سبک‌شناسی ساخت‌گرا و شیوه توصیفی - تحلیلی به مطالعه این قصیده در سه سطح صوتی، ترکیبی و معنایی اختصاص یافته تا از این رهگذر، چگونگی مظلومیت اهل بیت (ع) را بررسی کند. از جمله یافته‌های تحقیق، نقش چیدمان افعال در انتقال معناست؛ تکرارهای واژگانی و کاربرد گسترده‌ی آرایه‌هایی همچون جناس و طباق، در انتقال عاطفه اندوه به مخاطب نقش مؤثری ایفا می‌کنند. همچنین، کاربرد تقابل‌های دوگانه، تضاد میان «حق» و «باطل» را برجسته می‌سازد. در میان عناصر تصویری نیز استعاره بیشترین سهم را در تصویرپردازی و عاطفی‌سازی متن ایفا می‌کند. افزون بر این، ذکر نام شخصیت‌ها و مکان‌های متعدد، به ترسیم تصویر تاریخی و برانگیختن تأمل مخاطب کمک می‌کند. بدین‌ترتیب، تعامل سطوح زبانی در تحقق هدف اصلی قصیده و بازنمایی مظلومیت اهل‌بیت (ع) نقش اساسی دارد.