این مقاله به تحلیل گفتمان تاریخ‌نگاری و بازسازی الگوی اقتدار دینی امام رضا (ع) در نسبت با خلافت عباسی می‌پردازد. چارچوب نظری پژوهش از تلفیق نظریه مشروعیت‌‌سازی ون‌لیوون، گونه‌شناسی سلطه مشروع ماکس وبر و بینش‌های میشل فوکو تشکیل یافته است. روش تحقیق، توصیفی و تحلیلی با رویکرد تحلیل گفتمان تاریخی بوده و جامعۀ متنی آن برپایه بیست و شش رخداد گفتمانی در عیون اخبار الرضا، تاریخ طبری و الارشاد بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد راهبرد اقتدارسازی با هفده رخداد، پربسامدترین مقوله ون‌لیوون است و در مناظرات علمی، عقلانی‌سازی نظری و اقتدار کارشناس پیشتازند. همچنین عدم انطباق خودکار میان سطوح گفتمانی و جامعه‌شناختی اثبات گردید؛ به طوری که هفده رخداد بدون خوانش وبری باقی ماندند. در سطح وبری، اقتدار امام عمدتاً بر پایه‌های کاریزمایی و سنتی استوار است، در حالی که اقتدار عقلانی و قانونی تنها در ادعاهای صوری خلافت بازتاب دارد. تحلیل داده‌ها پنج کارکرد کلان شامل تعریف یا رد صلاحیت، الگوسازی سیاسی، تثبیت هویت فرقه‌ای، جذب فعال و نسبت‌سنجی با مشروعیت خلافت را آشکار می‌سازد. بازنمایی منابع از رابطه امام و خلافت یک‌دست نبوده و طیفی از اجبار تا همکاری مشروط را منعکس می‌سازد. سرانجام، تاریخ‌نگاری سیرۀ رضوی گفتمانی معناساز است که مرزهای مشروعیت را بازتعریف می‌کند.
سلیمانی، میثم و قاسم زاده، افتخار. (1405). کاربست نظریه مشروعیت در تحلیل تاریخ‌نگاری: مطالعه موردی بازسازی الگوی اقتدار دینی در سیره امام رضا (ع). (e256147). فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)، ()، e256147 https://doi.org/10.22034/mab.2026.579502.1306
MLA
سلیمانی، میثم، و قاسم زاده، افتخار. "کاربست نظریه مشروعیت در تحلیل تاریخ‌نگاری: مطالعه موردی بازسازی الگوی اقتدار دینی در سیره امام رضا (ع)" .e256147 ، فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)، ، 1405، e256147. doi: 10.22034/mab.2026.579502.1306
HARVARD
سلیمانی، میثم، و قاسم زاده، افتخار. (1405). 'کاربست نظریه مشروعیت در تحلیل تاریخ‌نگاری: مطالعه موردی بازسازی الگوی اقتدار دینی در سیره امام رضا (ع)'، فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)، (), e256147. doi: 10.22034/mab.2026.579502.1306
CHICAGO
سلیمانی، میثم و قاسم زاده، افتخار، "کاربست نظریه مشروعیت در تحلیل تاریخ‌نگاری: مطالعه موردی بازسازی الگوی اقتدار دینی در سیره امام رضا (ع)." فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)، (1405): e256147, doi: 10.22034/mab.2026.579502.1306
VANCOUVER
سلیمانی میثم، قاسم زاده افتخار. کاربست نظریه مشروعیت در تحلیل تاریخ‌نگاری: مطالعه موردی بازسازی الگوی اقتدار دینی در سیره امام رضا (ع). فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام). 1405;():e256147. doi: 10.22034/mab.2026.579502.1306
