واقعه ولایتعهدی امام رضا (ع) در سال ۲۰۱ هجری قمری، یکی از پیچیده‌ترین و سرنوشت‌سازترین رویدادهای تاریخ تشیع به شمار می‌رود که در آن، مأمون عباسی با ابتکاری هوشمندانه، کوشید تا جریان معارض شیعی را یک‌باره و برای همیشه از میان بردارد. این مقاله با روش توصیفی‑تحلیلی و با تکیه بر بیانات و اندیشه‌های راهبردی رهبر شهید، آیت‌الله خامنه‌ای، به واکاوی علل و اهداف مأمون از طرح ولایتعهدی و نیز راهبردهای هوشمندانه‌ای می‌پردازد که امام رضا (ع) برای خنثی‌سازی این توطئه به کار گرفتند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که از منظر رهبر شهید، مأمون با هفت هدف راهبردی وارد این میدان شد، اما امام با پذیرش مشروط ولایتعهدی و بهره‌گیری از «نرمش قهرمانانه»، نه‌تنها نقشه دشمن را نقش بر آب کرد، بلکه از تریبون خلافت برای تبیین معارف ناب شیعی و تثبیت جایگاه امامت بهره عظیم برد. این واقعه، الگویی جاودان برای مواجهه هوشمندانه با توطئه‌های استحاله فرهنگی و سیاسی ارائه می‌دهد. مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی و با تکیه بر بیانات آیت‌الله خامنه‌ای و منابع متقدم شیعه، علل و اهداف اصلی طرح ولایتعهدی از سوی مأمون را بازخوانی می‌کند و نشان می‌دهد چگونه امام رضا (علیه‌السلام) با پذیرش مشروط این پیشنهاد، نقشه دشمن را خنثی ساخت.
شریفی، سیدمحسن و محرمی، غلامحسن. (1405). بازخوانی علل ولایتعهدی امام رضا (علیه‌السلام) و تحلیل موضع ایشان در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای. (e254554). فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)، ()، e254554 https://doi.org/10.22034/mab.2026.594674.1356
MLA
شریفی، سیدمحسن, و محرمی، غلامحسن. "بازخوانی علل ولایتعهدی امام رضا (علیه‌السلام) و تحلیل موضع ایشان در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای" .e254554 , فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام), , 1405, e254554. doi: 10.22034/mab.2026.594674.1356
HARVARD
شریفی سیدمحسن, محرمی غلامحسن. (1405). 'بازخوانی علل ولایتعهدی امام رضا (علیه‌السلام) و تحلیل موضع ایشان در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای', فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام), (), e254554. doi: 10.22034/mab.2026.594674.1356
CHICAGO
سیدمحسن شریفی و غلامحسن محرمی, "بازخوانی علل ولایتعهدی امام رضا (علیه‌السلام) و تحلیل موضع ایشان در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای," فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام), (1405): e254554, doi: 10.22034/mab.2026.594674.1356
VANCOUVER
شریفی سیدمحسن, محرمی غلامحسن. بازخوانی علل ولایتعهدی امام رضا (علیه‌السلام) و تحلیل موضع ایشان در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای. فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام). 1405;():e254554. doi: 10.22034/mab.2026.594674.1356
