فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

بازصورت‌بندی مبانی معرفتی اقتصاد مقاومتی بر پایه معارف اقتصادی نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه غرب آسیا و آفریقا، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
اقتصاد مقاومتی در اندیشه شهید آیت‌الله خامنه‌ای(ره)، صرفاً مجموعه‌ای از سیاست‌های واکنشی در برابر تحریم و فشار خارجی نیست، بلکه الگویی برای ایجاد اقتصادی توانمند، عادلانه، مولد و کم‌آسیب‌پذیر است. مقاله حاضر با هدف تبیین نسبت میان معارف اقتصادی نهج‌البلاغه و مضامین اقتصاد مقاومتی در اندیشه شهید خامنه‌ای(ره) انجام شده است. پرسش اصلی مقاله آن است که مضامین اقتصادی نهج‌البلاغه چگونه در گفتمان معاصر اقتصاد مقاومتی بازتاب یافته و چه نوع رابطه‌ای میان این دو مجموعه وجود دارد. مقاله با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار انجام شده است. پیکره مقاله شامل مضامین اقتصادی استخراج‌شده از کتاب شریف نهج‌البلاغه و مجموعه بیانات مرتبط با اقتصاد مقاومتی در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای است. بر اساس چارچوب نظری مقاله، مضامین دو پیکره استخراج، مقوله‌بندی و در سطح مبانی، جهت‌گیری‌ها و راهبردهای اقتصادی با یکدیگر مقایسه شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد مهم‌ترین نقاط همگرایی شامل عدالت، تولید و آبادانی، توانمندسازی اقتصادی، حمایت از اقشار ضعیف، مردم‌بنیانی، حکمرانی مسئولانه و عقلانیت در مصرف است. در عین حال، مؤلفه‌هایی مانند دانش‌بنیانی، خنثی‌سازی تحریم و برون‌گرایی در قالب اقتصاد جهانی، صورت‌بندی معاصر این اصول متناسب با شرایط تاریخی جدید هستند. بر این اساس، رابطه دو گفتمان را می‌توان «تداوم هنجاری و بازصورت‌بندی راهبردی» دانست، نه تطابق مفهومی یا تاریخی کامل.
کلیدواژه‌ها