فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

معنویت ولایی در نسبت با معنویت مدرن؛ بررسی تحلیلی یک الگوی الهیاتی در سنت شیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای کلام اسلامی و مدرس مرکز معارف اسلامی و ادبیات فارسی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان ، ایران
2 دانشیار گروه معارف، دانشکده اهل البیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
این پژوهش با رویکردی تحلیلی‌ـ‌مفهومی به بررسی نسبت «معنویت مدرن» و «معنویت ولایی» در چارچوب الهیات شیعی می‌پردازد. مسئله اصلی مقاله آن است که آیا می‌توان الگویی از معنویت ارائه کرد که ضمن هم‌سخنی با دغدغه‌های انسان معاصر، بر مبانی هدایت‌محور امامت استوار باشد. در این راستا، ابتدا مبانی معرفتی و انسان‌شناختی معنویت مدرن تحلیل می‌شود و نشان داده می‌شود که این رویکرد غالباً بر تجربه فردی، خودبنیادی و تقلیل مرجعیت قدسی به ساحت درونی انسان تکیه دارد. سپس، با بازخوانی مفهوم امامت در الهیات شیعی، معنویت ولایی به‌مثابه الگویی متمایز تبیین می‌شود که در آن تجربه معنوی نه امری صرفاً فردی، بلکه فرآیندی هدایت‌مند و وجودی است که در نسبت با ولایت الهی و ارتباط با امام معنا می‌یابد. مقاله استدلال می‌کند که معنویت ولایی، با تأکید بر هدایت وجودی، پیوند با امام و انسجام میان معرفت، اخلاق و عمل، از ظرفیت بیشتری برای پاسخ‌گویی به بحران معنا و نیازهای معنوی انسان معاصر برخوردار است. این پژوهش می‌کوشد با پرهیز از خلط مفهومی میان «هدایت ولایی» و «تجربه معنوی»، چارچوبی نظری و منسجم برای مقایسه این دو الگوی معنویت ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها