فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

بازاندیشی وبازنگری در نظریه معنادرمانی ویکتور فرانکل با تأکید بر آموزه‌های قرآن کریم و نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیارگروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 کارشناس گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی مفهومی در نظریه معنادرمانی ویکتور فرانکل در پرتو آموزه‌های قرآن کریم و نهج‌البلاغه انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، بنیادی و از نظر ماهیت، کیفی است که با رویکرد توصیفی–تبیینی و روش تحلیل مضمون بر اساس الگوی آتراید-استرلینگ (2001) انجام گرفت. واحد تحلیل، واحدهای معنایی استخراج‌ شده از ۴۱ سند منتخب (شامل آثار اصلی فرانکل، آیات قرآن، فرازهای نهج‌البلاغه، تفاسیر معتبر و مقالات مرتبط) بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA نسخه ۲۰۲۴ صورت پذیرفت. برای اطمینان از روایی محتوایی و باورپذیری، یافته‌ها توسط سه صاحب‌نظر میان‌رشته‌ای در حوزه روان‌شناسی و دین بازبینی شد. همچنین، پایایی تحلیل با استفاده از ضریب توافق پی-اسکات (Pi-Scott) محاسبه گردید که مقدار 84/0 در سطح معنی‌داری P<0.05 به‌دست آمد که نشان‌دهنده هم‌سویی قابل‌توجه در استخراج مضامین است. در نهایت، ۵۱ مفهوم پایه، ۱۴ مضمون سازمان‌دهنده و ۳ مضمون فراگیر استخراج شد. این مضامین در سه محور «اراده برای معنا»، «آزادی اراده و مبانی انسان‌شناختی» و «فلسفه معنای زندگی» صورت‌بندی شدند. نتایج نشان داد که بازاندیشی نظریه فرانکل، منجر به انتقال از سطح معناجویی فردمحور به افق الهی، اخلاقی و غایت‌مند زندگی می‌شود.
کلیدواژه‌ها