نهج‌البلاغه به‌عنوان یکی از غنی‌ترین متون دینی-اخلاقی، حاوی آموزه‌های ارزشمندی درباره ابعاد و کارکردهای روان‌شناختی صبر است. بررسی تطبیقی آموزه‌های نهج‌البلاغه با یافته‌های روان‌شناسی معاصر، به‌ویژه در حوزه کارکردهای روان‌شناختی صبر، موضوعی ارزشمند و راهگشا در تقویت پیوند میان معارف دینی و علوم انسانی نوین است. هدف این پژوهش بررسی ابعاد و کارکردهای روان‌شناختی صبر در نهج‌البلاغه به‌عنوان سازوکاری مؤثر در مدیریت هیجانات و ارتقای سلامت روان است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوا به استخراج و تحلیل خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها پرداخته و مفهوم صبر را به‌مثابه عاملی کلیدی در فرآیند سلامت روان و هدایت رفتار بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که صبر در نهج‌البلاغه دارای ابعاد چندگانه روان‌شناختی شامل تاب‌آوری، خودتنظیمی، امیدواری، معنویت و تعاملات اجتماعی است که هر یک کارکردهای مشخصی در سلامت روان، مدیریت هیجانات، تعاملات اجتماعی و رشد معنوی ایفا می‌کنند. آموزه‌های نهج‌البلاغه درباره صبر در مدیریت هیجاناتی چون خشم، ناامیدی و اضطراب، در حوزه‌های شخصی، اجتماعی، سیاسی، عبادی و معنوی، همسو با مباحث روان‌شناسی معاصر است و بر کنترل واکنش‌های هیجانی و هدایت رفتار در مسیر صحیح تأکید دارد. بر این اساس، صبر علاوه بر ارتقای سلامت روانی و تقویت هیجانات، دارای کارکردهای تربیتی و اخلاقی نیز در آموزه‌های امام علی (ع) است. این پژوهش نشان می‌دهد که صبر در نهج‌البلاغه دارای ابعاد روان‌شناختی متنوعی است که هر یک کارکردهای مشخصی در سلامت روان ایفا می‌کنند و می‌توانند به‌عنوان چارچوبی نظری-کاربردی در روان‌شناسی مثبت و مشاوره دینی مورد استفاده قرار گیرند.