فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

الگوی رهبری اساتید در پرورش دانشجویان خودراهبر بر اساس سیره تربیتی ائمه(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیارگروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران
2 استاد گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی، نیازمند پرورش سرمایه انسانی خودگردان است. با این حال، نظام آموزش عالی در ارائه الگویی نظری و کاربردی برای تربیت دانشجویان دارای تفکر مستقل و تصمیم‌گیری مسئولانه با خلأ مواجه است. مسأله این پژوهش، تبیین الگوی رهبری اساتید در پرورش دانشجویان خودراهبر( با تأکید بر خودگردانی در اداره امور و تصمیم‌گیری) بر پایه سیره تربیتی ائمه(ع) است. هدف پژوهش، ارائه الگویی بومی و نظام‌مند برای رهبری آموزشی در مسیر توانمندسازی دانشجویان است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی مطالعه اسنادی- کتابخانه‌ای است؛ بدین منظور متون سیره تعاملی رسول‌خدا(ص) و ائمه(ع) به ویژه در دوره‌های شکوفایی علمی (امام باقر و امام صادق(ع)) و دوره‌های فشار و اختناق( امام جواد، امام هادی و امام عسکری(ع)) بررسی شد. داده‌ها با تمرکز بر شناسایی ویژگی‌ها و شیوه‌های رهبری آموزشی در سیره ائمه(ع) گردآوری و در چهارچوب فرایند توانمندسازی(شامل پیش‌نیازها و مراحل)، تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که الگوی رهبری آموزشی برگرفته از سیره ائمه(ع) بر محورهایی همچون ایجاد امنیت‌روانی، تقویت تفکر انتقادی، فراهم‌سازی فرصت‌های یادگیری و پژوهش مستقل، واگذاری نقش‌های مسئولانه و هدایت تدریجی به سوی خودگردانی استوار است. در نهایت، الگویی ارائه شد که تحول نقش استاد از «منبع اطلاعات» به «مربی توانمندساز» را تبیین می‌کند و با اتکا به داده‌های سیره تربیتی ائمه(ع)، قابلیت بکارگیری در برنامه‌ریزی آموزشی و تربیت اساتید در دانشگاه‌های تمدن‌ساز را دارا است.
کلیدواژه‌ها