فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

باور به تواتر قراءات سبع (و عشر) تا رسول الله (ص) در فقه اهل بیت (ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادگروه علوم اجتماعی، دانشکده فرهنگ و علوم اجتماعی و رفتاری، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ایران
چکیده
رواج قراءات متعدد در میان مسلمانان از واقعیات انکارناپذیری است که بحث‌های مختلفی را از صدر اسلام تاکنون رقم زده است: آیا اینها از جانب خداوند نازل شده، یا محصول دخل و تصرف «قراء» است؟ در اینکه اهل بیت ع قراءات رایج در میان مردم را امضا کرده‌اند تردیدی نیست، اما مساله این است که این امضا از باب مماشات بوده یا چون آنها را نازل شده از جانب خداوند می‌دانستند؟
مدعای این مقاله آن است که برداشت فقهای شیعه از مرام اهل بیت ع همواره این بود که تواتر قرائات رایج در میان مسلمانان به رسول الله ص می‌رسد، و اگر بحثی داشتند فقط درباره این بود که چند تا از آنها چنین متواترند، اما از قرن یازدهم ذهنیتی رواج پیدا کرد که گویی قرآن تنها با یک قرائت نازل شده است؛ از این رو با قراءات متعدد همچون احادیث متعارض برخورد کردند و کار به طرد برخی ویا تخییر و احتیاط کشید؛ که این ذهنیت نه‌تنها چالش‌های نوینی در فقه شیعی رقم زد، بلکه زمینه‌ساز ادعای تحریف قرآن شد!
این مقاله با روش تحلیل تاریخی، برای به دست آوردن تلقی درست از مرام اهل بیت ع ابتدا مواضع فقهای شیعه را از عهد حضور امامان معصوم ع تا قرن دهم را پی می‌گیرد و سپس تبیین می‌کند که چگونه از قرن یازدهم ورق برگشت و با بازگشت به فهم درست از مرام اهل بیت ع که ده قرن در فقه شیعه مستقر بوده است چگونه برخی از مشکلات نظری و فقهی سالبه به انتفای موضوع می‌شود.
کلیدواژه‌ها