Analysis of Political Discourse of Imam Hussein's (as) based on Sermons and Letters

Document Type : Original Article

Author
Hassan Mjidi
دانشیار دانشگاه امام صادق
10.22034/mab.2026.573546.1293
Abstract
Problem: Shiite political discourse owes its debt to the Master of martyrs' uprising, a valuable center of the reformist and revolutionary movement, which is educative lesson in both practical and verbal action. Analysis of the dimensions of Imam Hussein's (AS) speech action and political discourse from the beginning of the uprising from Medina to his martyrdom on the day of Ashura based on the Imam's speeches and letters has been done less frequently. This article examines Imam Hussein's (AS) sermons and letters from Medina to Karbala using Theon Van Dyke's critical discourse analysis method. The main goal of this article is to show Imam Hussein's (AS) speech action and the capacities of language for representing power, resistance, and reform of the nation as the goals of the uprising. The findings of the article show that the Imam's speeches and writings, using the Holy Quran and the Prophet's words, have deeply ideological structures and represent the goals of the uprising to prove their legitimacy and invalidate the ideology and actions of the ruling power. The Imam uses strategies such as quotation (mainly from the Quran and the Prophet's words), value words, semantic coherence, polarization (especially truth and falsehood ), metaphor, euphemism, and perspective (mainly the position of Imamate and God's proof for the people) in shaping his political discourse. The use of these strategies has been effective in establishing and perpetuating the political discourse of Imam Hussein (AS).
Keywords
Imam Hussein (AS)
discourse analysis
Van Dijk
sermons
linguistic strategies
Ashura
قرآن کریم.
 آقاگل‌زاده، فردوس. (1385).  تحلیل گفتمان انتقادی. تهران: علمی و فرهنگی.
ابن کثیر، اسماعیل ابن عمر. (1407ق).  البدایه و النهایه. جلد هشتم. بیروت: دارالفکر.
امیری دوماری، نفیسه؛ املوی، فاطمه عذرا. (1403). «تحلیل انتقادی مدخل امام حسین مطالعه موردی درباره صلح امام حسن c در دایرةالمعارف اسلام». تاریخنامه اسلام. سال ششم. شماره دهم. صص: 25-34. 
بارانی، محمدرضا؛ پاکروان، مهدیه. (1398). «تحلیل سخنان امام حسینg از مدینه تا مکه بر پایۀ کنش‌های گفتاری جان سرل». مطالعات تاریخ فرهنگی. دوره 11. شماره 42. صص:37 – 69.
بهروزی لک، غلامرضا. (1388). «کاربرد تحلیل‌های گفتمانی در مطالعات سیاسی اسلامی». در روش‌شناسی در مطالعات سیاسی اسلام. به کوشش علی‌اکبر علیخانی و همکاران. چاپ دوم. تهران:
    پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
پیشوایی، مهدی. (1389). تاریخ قیام و مقتل جامع سید الشهدا. گروهی از تاریخ پژوهان زیر نظر مهدی پیشوایی. جلد اول. قم موسسه آموزشی و پژهشی امام خمینی(ره).
تاجیک، محمدرضا. (1387).  میشل فوکو و انقلاب اسلامی. تهران: مؤسسه توسعه دانش و پژوهش ایران.
سلطانی، علی‌اصغر. (1384). قدرت، گفتمان و زبان. تهران: نی.
حمیدی فشکی فراهانی، سمیه. (1392).«تحلیل گفتمان سخنان امام حسین g از مدینه تا کربلا». پایان نامه  کارشناسی ارشد ادبیات عرب. دانشگاه سمنان.
حیدری، احمد. (1381). «امام حسین g و تشکیل حکومت اسلامى». حکومت اسلامی.سال هفتم. شماره 25. صص: 438-473.
سید ابن طاووس. (1391). اللهوف. ترجمه علیرضا رجالی تهرانی. چاپ هجدهم. قم: انتشارات نبوغ.
شهیدی، سید جعفر. (1359). پس از پنجاه سال؛ پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین g. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
صافی گلپایگانی، لطف الله. (بی‌تا). حسین شهید آگاه رهبر نجات بخش اسلام. قم: کتابخانه صدر.
صالحی نحف آبادی، نعمت الله. (1349). شهید جاوید حسین بن علی g. قم: چاپ مشعل آزادی .
عالمی دامغانی،  ابوالقاسم. ( 1376). نامه‌ها و ملاقات‌های امام حسین g. سخنرانی‌های استاد نظری منفرد. قم: بنیاد معارف اسلامی.
فرهنگ جامع سخنان امام حسین. (1377). ترجمه کتاب موسوعه کلمات الامام الحسین. تالیف گروه حدیث پژوهشکده باقر العلوم محمود شریفی و دیگران. قم: نشر معروف.
قلی‌پور، محسن؛ مجیدی، حسن؛ بخشایی، داوود. (1401). «شکل‌گیری گفتمان سیاسی از واقعه عاشورا در دوران معاصر ایران تا دوره انقلاب اسلامی؛ با تاکید بر اندیشه‌های امام خمینی(ره)». پژوهشنامه انقلاب اسلامی. دوره 12. شماره 43 . صص: 63-78.
طبری ابی جعفر بن جریر. (1428ق). تاریخ الطبری. حققه محمد ابن طاهر البرزنجی  و محمد صبحی حسن حلاق.  المجلد الرابع. بیروت – دمشق: دارابن کثیر.
طاهرزاده، مریم؛ ابوالحسنی چیمه، زهرا؛ صیامیان گرجی، زهیر. (1398). «بازیابی راهبردهای ایدئولوژیک در گفتمان  کتاب های دانشگاهی، مطالعۀ کتاب های تاریخ ایران دوره میانه». پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی. شمارة 99 . صص:49-75.
رحمتی، محمدحسین؛ خنیفر، حسین؛ کتابی، ابراهیم. (1395). «الگوی رهبری امام حسینg». مدیریت اسلامی. سال 24. شماره 3. صص: 129-145.
   رنجبر، مقصود. (1382). «گفتمان عاشورایى و انقلاب اسلامى». پگاه حوزه. شماره 92.
زاجکانی، سودابه؛ هدیه، تقوی، هدیه. (1403). «تحلیل گفتمان نامه‌های امام حسینg به کوفیان در جریان واقعه عاشورا». پژوهش‌های تاریخی. سال شانزدهم. شماره 64. صص: 45-64.
مسعودی ، علی ابن الحسین بن علی.(بی‌تا). مروج الذهب و معادن الجوهر. بتحقیق محمد محی الدین عبدالحمید.  لبنان: دار المعرفه .
میلز، سارا.(1382). گفتمان .ترجمه فتاح محمدی. زنجان: هزاره سوم.
نجمی، محمد صادق. (1402). سخنان امام حسین از مدینه تا کربلا. چاپ سوم. قم: بوستان کتاب. قابل بازیابی متن کتاب از وبگاه :
https://ketaab.iec-      md.org/IMAM_HOSSEIN/sokhanaan_hossein_madineh_karbalaa_najmi_fehrest.html
ون‌دایک، تئون. (1387). مطالعاتی در تحلیل گفتمان: از دستور متن تا گفتمان کاوی انتقادی. ترجمۀ پیروز ایزدی و دیگران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
یورگنسن، ماریان؛ فیلیپس، وئیز. (1389). نظریه و روش در تحلیل گفتمان انتقادی. ترجمۀ هادی جلیلی. تهران: نی.