فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

تحلیل محتوایی و ساختاری مدائح پیامبر و اهل بیت در اشعار مستوره اردلان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه پیام نور
چکیده
باورهای دینی همواره از عناصر اصلی و اثرگذار در شکل‌گیری و غنای ادبیات فارسی بوده‌اند و در میان آن‌ها، عشق و ارادت به خاندان پیامبر اسلام(ص) جایگاهی ویژه دارد. در حوزه فرهنگی و جغرافیایی اردلان، شاعران بسیاری دیوان خود را با مدح و ذکر فضائل اهل‌بیت(ع) آراسته‌اند که در این میان، مستوره اردلان نمونه‌ای برجسته به شمار می‌آید. او با زبانی ساده، روان و صمیمی، نام و یاد رسول اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) را در سروده‌های خویش جاودانه ساخته و قصایدی آکنده از توسل، ستایش و بیان فضائل آنان پرداخته است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و در دو محور ساختار و محتوا، به بررسی مدائح پیامبر اسلام(ص) و اهل‌بیت(ع) در اشعار مستوره می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مستوره اردلان در قیاس با دیگر شاعران آیینیِ هم‌دوره، از چند شاخصه متمایز برخوردار است: در بُعد ساختاری، قصاید او از انسجام روایی، پیوند طبیعی میان ابیات، و پرهیز از تکلف‌های لفظی رایج در قصیده‌سرایی دورهٔ قاجار برخوردار است. استفاده از زبانی روشن و معیار، تمرکز بر روایت زندگی و فضائل، و آهنگ ملایم و خوش‌خوانِ شعر موجب شده است که مدایح او از حالت تشریفاتی و رسمی فاصله بگیرد. در بُعد محتوایی نیز مدائح مستوره نه صرفاً ستایش‌های قالبی، بلکه بازتاب‌دهندهٔ باورها، سنت‌ها و تجربهٔ معنوی شخصی او در بستر فرهنگی کردستان است. برجسته بودن تصویرپردازی از جایگاه فاطمه(س)، آمیختگی ستایش با دغدغه‌های اخلاقی، و حضور لایه‌ای از هویت منطقه‌ای از مهم‌ترین عواملی است که مدایح او را از نمونه‌های مشابه ممتاز می‌سازد.
کلیدواژه‌ها