فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

فرهنگ و سیره اهل بیت (علیهم السلام)

خوانشی روان‌شناختی بر روایت عباس محمود عقاد از علل، انگیزه‌ها و نتایج قیام امام حسین(ع) (با تکیه بر کتاب «ابوالشهداء، الحسین بن علی»)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فرهنگیان تهران، تهران، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
چکیده
نویسندگان و مورخان بسیاری از گذشته تاکنون واقعه کربلا را از زوایای مختلف بررسی کرده‌اند. یکی از زوایای مهم این واقعه ویژگی‌های شخصیتی امام حسین (ع) و یزید است که در رخ دادن این واقعه مؤثر بوده است. عباس محمود عقاد، نویسنده و مورخ مشهور مصری اهل سنت، یکی از کسانی است که این واقعه را با تکیه بر این ویژگی‌ها و در قالب کتاب «ابوالشهداء، الحسین بن علی» به تصویر کشیده است. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی به تحلیل و بررسی نگرش عقاد در خصوص علل قیام عاشورا و پیامدهای آن از منظر روان‌شناختی- تاریخی می‌پردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که عقاد با بهره‌گیری از علوم اجتماعی و روان‌شناسی، نه تنها واقعه‌ی عاشورا را از جنبه‌های تاریخی تحلیل می‌کند، بلکه به صفات انسانی و روانی شخصیت‌های محوری این واقعه و انگیزه‌های آنها توجه ویژه‌ای دارد و بر این اساس قیام امام حسین (ع) در تقابل با یزید را نمادی از جدال ابدی میان صفات عالی انسانی همچون حقیقت‌جویی، شجاعت و ایستادگی در برابر ظلم و صفات پست انسانی نظیر طمع، ریاکاری و فساد می‌داند؛ صفاتی که متاثر از عواملی چون مزاج، فطرت، محیط رشد و وراثت بوده و منجر به تضادهای عمیق شخصیتی شده و سرانجام به رویارویی تاریخی و اجتناب‌ناپذیر در عاشورا انجامیده است
کلیدواژه‌ها